Bibiliya Yera (BYSB)

Amategeko y’uburyo bwinshi

1 Uwiteka abwira Mose ati

2 “Bwira iteraniro ry’Abisirayeli ryose uti: Mube abera kuko Uwiteka Imana yanyu ndi uwera.

3 Umuntu wese muri mwe yubahe nyina na se, kandi mujye muziririza amasabato yanjye. Ndi Uwiteka Imana yanyu.

4 “Ntimugahindukirire ibigirwamana by’ubusa, ntimukicurire imana z’ibishushanyo ziyagijwe. Ndi Uwiteka Imana yanyu.

5 “Uko mutambiye Uwiteka igitambo cy’uko muri amahoro, mujye mugitamba uburyo butuma mwemerwa.

6 Ku munsi mugitambye no ku wukurikira abe ari yo mukiryaho, nihagira ikirara kikageza ku wa gatatu kijye cyoswa.

7 Nikiribwaho ku wa gatatu kizaba ikizira ntikizemerwa,

8 ahubwo ukiriyeho wese azagibwaho no gukiranirwa kwe kuko ashujuguje icyera cy’Uwiteka. Uwo muntu azakurwe mu bwoko bwe.

9 “Kandi nimusarura ibisarurwa byo mu gihugu cyanyu, ntimuzasarure inkokora z’imirima yanyu zose, ntimuzatoragure ibisigaye guhumbwa.

10 Ntuzahumbe uruzabibu rwawe, ntuzatoragure imbuto ziruhungukiyemo, ubisigire umukene n’umusuhuke w’umunyamahanga. Ndi Uwiteka Imana yanyu.

11 “Ntimukibe, ntimukariganye, ntimukabeshyane.

12 Ntimukarahire ibinyoma izina ryanjye, bigatuma musuzuguza izina ry’Imana yanyu. Ndi Uwiteka.

13 “Ntugahate mugenzi wawe, ntukamunyage, ibihembo by’umukozi ubikoreye ntukabirarane.

14 Ntukavume igipfamatwi, ntugashyire impumyi imbere ikiyitega, ahubwo ujye utinya Imana yawe. Ndi Uwiteka.

15 “Ntimukagoreke imanza, ntimugace urwa kibera mwohejwe no gukunda umukene cyangwa no kubaha ukomeye, ahubwo ujye ucira mugenzi wawe urubanza rutabera.

16 Ntukazererezwe mu bwoko bwawe no guterenganya, ntukitangire ho umugabo kwicisha mugenzi wawe. Ndi Uwiteka.

17 “Ntukangire mwene wanyu mu mutima wawe, ntukabure guhana mugenzi wawe kugira ngo utizanira icyaha ku bwe.

18 Ntugahōre, ntukagirire inzika abo mu bwoko bwawe, ahubwo ukunde mugenzi wawe nk’uko wikunda. Ndi Uwiteka. Gal 5.14; Yak 2.8

19 “Mujye mwitondera amategeko yanjye. Ntukabangurire amatungo yawe ayo bidahuje ubwoko, ntuzabibe mu murima wawe imbuto z’amaharakubiri, ntukambare umwambaro waboheshejwe ubudodo bw’amaharakubiri.

20 “Umuntu nasambanya umuja w’imbata utacunguwe, utahawe umudendezo yarasabwe n’undi mugabo, bazahanwe ibihano bitabishe kuko uwo yari atari uw’umudendezo.

21 Uwo mugabo azanire Uwiteka ku muryango w’ihema ry’ibonaniro igitambo cyo kumukuraho urubanza, azane isekurume y’intama ho igitambo cyo gukuraho urubanza.

22 Umutambyi amuhongerere imbere y’Uwiteka, iyo sekurume y’intama y’igitambo gikuraho urubanza ho impongano y’icyaha yakoze, na we azababarirwa icyo cyaha yakoze.

23 “Kandi nimugera muri cya gihugu mukamara gutera ibiti by’amoko yose byera imbuto ziribwa, muzabanze guhwanya imbuto zabyo no kudakebwa k’umuntu, bizamare imyaka itatu bibamereye nk’ibitakebwe. Muri iyo imyaka imbuto zabyo ntizizaribwe.

24 Ariko mu mwaka wa kane, imbuto zabyo zose zizabe izejerejwe gushimisha Uwiteka.

25 Mu mwaka wa gatanu abe ari mo mutangira kurya ku mbuto zabyo, kugira ngo bijye biberera umwero wabyo. Ndi Uwiteka Imana yanyu.

26 “Ntimukagire icyo muryana n’amaraso yacyo, ntimukagire ibyo muragurisha naho byaba ibicu. 15.23; 18.10

27 “Inkokora z’imisatsi yanyu ntimukazogoshere kugira ngo izenguke, ntimukonone inkokora z’ubwanwa bwanyu.

28 “Ntimukiraburishe kwikeba ku mubiri, kandi ntimukicishe imanzi z’ibishushanyo. Ndi Uwiteka.

29 “Ntukononeshe umukobwa wawe kumuhindura malaya, kugira ngo igihugu kidakurikiza ubusambanyi kikuzura ibyaha bikomeye.

30 “Mujye muziririza amasabato yanjye, mujye mwubaha Ahera hanjye. Ndi Uwiteka.

31 “Ntimugahindukirire abashitsi cyangwa abapfumu, ntimukabashikishe, ntimukabaraguze ngo mubiyandurishe. Ndi Uwiteka Imana yanyu.

32 “Ujye uhagurukira umeze imvi, wubahe umusaza, utinye Imana yawe. Ndi Uwiteka.

33 “Umunyamahanga nasuhukira muri mwe mu gihugu cyanyu, ntimuzamugirire nabi.

34 Umunyamahanga ubasuhukiyemo ababere nka kavukire, umukunde nk’uko wikunda kuko namwe mwari abasuhuke mu gihugu cya Egiputa. Ndi Uwiteka Imana yanyu.

35 “Ntimukagoreke imanza cyangwa gupima kw’igipimirwaho indatira, cyangwa ukw’ibyuma muzipimisha cyangwa kugera kw’ibyibo.

36 Mujye mugira ibipimirwaho indatira bitunganye, n’ibyuma muzipimisha bitunganye, n’ibyibo bya efa bitunganye, n’ingero za hini zitunganye. Ndi Uwiteka Imana yanyu yabakuye mu gihugu cya Egiputa.

37 “Mujye mwitondera amategeko yanjye yose n’amateka yanjye yose, mubyumvire. Ndi Uwiteka.”

Ibihano bikwiriye abaca ku mategeko

1 Uwiteka abwira Mose ati

2 “Ongera ubwire Abisirayeli uti: Nihagira umuntu wo mu Bisirayeli cyangwa wo mu banyamahanga babasuhukiyemo uha Moleki uwo mu rubyaro rwe, ntakabure kwicwa. Abo mu gihugu bamwicishe amabuye.

3 Nanjye nzahoza igitsure cyanjye kuri uwo muntu, mukure mu bwoko bwe muhoye guha Moleki uwo mu rubyaro rwe, akanduza Ahera hanjye, agasuzuguza izina ryanjye ryera.

4 Abo mu gihugu nibirengagiza uwo muntu uha Moleki uwo mu rubyaro rwe, ntibamwice,

5 ubwanjye nzahoza igitsure cyanjye kuri uwo muntu no ku muryango we, mukurane mu bwoko bwabo n’abamukurikiza gusambana, basambanisha gusenga Moleki.

6 “Kandi umuntu uhindukirira abashitsi n’abapfumu, ngo asambanishe kubashikisha no kubaraguza, nzahoza igitsure cyanjye kuri uwo muntu, mukure ku bwoko bwe.

7 Nuko mwiyeze mube abera, kuko ndi Uwiteka Imana yanyu.

8 Kandi mujye mwitondera amategeko yanjye, muyumvire. Ndi Uwiteka ubeza.

9 “Umuntu wese uvuma se cyangwa nyina ntakabure kwicwa, kuko avumye se cyangwa nyina, urubanza rw’amaraso ye ni we ruzahama.

10 “Umuntu nasambana n’umugore w’undi, usambanye na muka mugenzi we, umusambanyi n’umusambanyikazi ntibakabure kwicwa.

11 Usambana na muka se aba yambitse se ubusa, bombi ntibakabure kwicwa. Urubanza rw’amaraso ye ni we ruzahama.

12 Umuntu nasambana n’umukazana we bombi ntibakabure kwicwa, bazaba bavanze ibidahuye. Urubanza rw’amaraso ye ni we ruzahama.

13 Umugabo natinga undi bombi bazaba bakoze ikizira, ntibakabure kwicwa. urubanza rw’amaraso ye ni we ruzahama.

14 Umuntu narongora umukobwa na nyina kizaba icyaha gikomeye, azatwikanwe na bo kugira ngo icyaha gikomeye kitaba muri mwe.

15 Umugabo naryamana n’itungo ntakabure kwicwa, iryo tungo na ryo muzaryice.

16 Kandi umugore cyangwa umukobwa niyegera itungo ryose akaryamana na ryo, uzamwicane na ryo. Urubanza rw’amaraso ye ni we ruzahama.

17 “Umuntu niyenda mushiki we basangiye se cyangwa nyina bakarebana ubwambure, kizaba igihemu giteye isoni. Bazakurirweho mu maso y’abo mu bwoko bwabo kuko yambitse ubusa mushiki we, azagibwaho no gukiranirwa kwe.

18 Umuntu naryamana n’umugore uri mu muhango w’abakobwa akamwambika ubusa, azaba yambitse ubusa isōko ye, na we azaba yiyambitse ubusa isōko y’amaraso ye, bombi bazakurwe mu bwoko bwabo.

19 “Kandi ntukambike ubusa nyoko wanyu cyangwa nyogosenge, ukoze atyo azaba yambitse ubusa bene wabo ba bugufi, bazagibwaho no gukiranirwa kwabo.

20 Umuntu naryamana na muka se wabo azaba yambitse ubusa se wabo, bazagibwaho n’icyaha cyabo, bazapfa ari incike.

21 Umuntu niyenda muka mwene se kizaba ari ukwiyanduza, azaba yambitse ubusa mwene se, bazaba incike.

Abisirayeli bakwiriye kwitandukaniriza n’abandi kuba abera

22 “Nuko mujye mwitondera amategeko yanjye yose n’amateka yanjye yose mubyumvire, kugira ngo igihugu mbajyana guturamo kitazabaruka.

23 Ntimuzakurikize imihango y’ishyanga nzirukana imbere yanyu, kuko ibyo byose babikoraga bigatuma mbanga urunuka.

24 Ariko nabwiye mwe nti ‘Ni mwe muzahabwa igihugu cyabo ho gakondo, nzakibaha kugihindūra igihugu cy’amata n’ubuki.’ Ndi Uwiteka Imana yanyu yabatandukanije n’andi mahanga.

25 Ni cyo gituma mukwiriye gutandukanya itungo n’inyamaswa bidahumanya n’ibihumanya, n’ibisiga n’inyoni bihumanya n’ibidahumanya. Ntimukiyandavurishe itungo cyangwa inyamaswa cyangwa igisiga cyangwa inyoni, cyangwa ikintu cyose gikururuka hasi, nabigishije kwitandukaniriza na byo kuko bihumanya.

26 Kandi mumbere abera kuko Uwiteka ndi uwera, kandi nabatandukanirije n’andi mahanga kuba abanjye.

27 “Umushitsi cyangwa umushitsikazi, n’umupfumu cyangwa umupfumukazi ntibakabure kwicwa, babicishe amabuye. Urubanza rw’amaraso ye ni we ruzahama.”

Amategeko yo kwirabura no kurongorana by’abatambyi

1 Uwiteka abwira Mose ati “Bwira abatambyi bene Aroni uti: Ntihakagire uwo muri mwe wiyandurisha intumbi ngo yandurire hagati mu bwoko bwe,

2 keretse yakwanduzwa n’iya mwene wabo wa bugufi, nyina na se, n’umuhungu we, n’umukobwa we na mwene se,

3 na mushiki we wari ukiri umwari, akaba mwene wabo wa bugufi kuko atararongorwa, intumbi ye yayiyandurisha.

4 Ubwo ari umukuru mu bwoko bwe, ntakiyanduze ngo yiyonone.

5 “Ntibakogoshwe ibiharonjongo, ntibakiyogoshe inkokora z’ubwanwa bwabo, ntibakikebe ku mubiri.

6 Babere Imana yabo abera, ntibagasuzuguze izina ry’Imana yabo, kuko ari bo batambira Uwiteka ibitambo bikongorwa n’umuriro, ari byo byokurya by’Imana yabo. Ni cyo gituma bakwiriye kuba abera.

7 Ntibakarongore malaya cyangwa uwanduye, kandi ntibagacyure uwasenzwe, kuko umutambyi ari uwera ku Mana ye.

8 Ni cyo gituma ukwiriye guhora umutekereza ko ari uwera, kuko ajya atamba ibyokurya by’Imana yawe, ahora akubera uwera kuko Uwiteka ukweza ndi uwera.

9 Kandi umukobwa w’umutambyi wese niyiyononesha gusambana, aba yononnye se, bamutwike.

10 “Umutambyi mukuru muri bagenzi be wasutswe ku mutwe amavuta ya elayo yo gusīga, akerezwa kwambara ya myambaro, ntagatendeze umusatsi we, ntagashishimure imyenda ye,

11 ntakinjire aho intumbi yose iri, ntakiyandurishe intumbi ya se cyangwa nyina,

12 ntibikamukure Ahera, ntakonone Ahera h’Imana ye, kuko kwereshwa amavuta yasīzwe y’Imana ye kumuriho. Ndi Uwiteka.

13 Kandi umukobwa arongora, azabe ari umwari.

14 Umupfakazi cyangwa uwasenzwe cyangwa uwanduye, cyangwa malaya ntakabarongore, ahubwo umwari wo mu bwoko bwe azabe ari we arongora.

15 Ntakononere urubyaro rwe hagati mu bwoko bwe, kuko ndi Uwiteka umweza.”

Inenge zababurisha gukora umurimo wabo

16 Uwiteka abwira Mose ati

17 “Bwira Aroni uti ‘Umuntu wese wo mu rubyaro rwawe mu bihe byabo byose uzagira inenge, ntakigire hafi ngo atambe ibyokurya by’Imana ye.

18 Umuntu wese ufite inenge ntakigire hafi: impumyi cyangwa uremaye ukuguru, cyangwa ubutaraye izuru, cyangwa ufite urugingo ruruta urundi nka rwo,

19 cyangwa uvunitse ikirenge cyangwa ikiganza,

20 cyangwa ufite inyonjo cyangwa igikuri, cyangwa ufite inenge ku jisho, cyangwa urwaye ubuheri cyangwa ibikoko, cyangwa umenetse ibinyita bito.

21 Ntihakagire umuntu wo mu rubyaro rwa Aroni umutambyi ufite inenge, wigira hafi ngo atambe ibitambo bitambirwa Uwiteka bigakongorwa n’umuriro. Kuko afite inenge, ntakigire hafi ngo atambe ibyokurya by’Imana ye.

22 Ajye arya ku byokurya by’Imana ye, ku byera cyane no ku byera.

23 Ariko ntakigire hafi ya wa mwenda ukingiriza Ahera cyane, ntakegere igicaniro kuko afite inenge, kugira ngo atagira Ahera hanjye yonona, kuko ndi Uwiteka uheza.’ ”

24 Ibyo byose Mose abibwira Aroni n’abana be n’Abisirayeli bose.

Umutambyi ntakwiriye kurya ku byera ahumanye

1 Uwiteka abwira Mose ati

2 “Bwira Aroni n’abana be bitandukanye n’ibyera Abisirayeli banyereza, be gusuzuguza izina ryanjye ryera. Ndi Uwiteka.

3 Ubabwire uti: Umuntu wese wo mu rubyaro rwanyu mu bihe byanyu byose, uzegera ibyera Abisirayeli bereje Uwiteka agihumanye, uwo muntu azakurweho ave imbere yanjye. Ndi Uwiteka.

4 “Umuntu wese wo mu rubyaro rwa Aroni ubembye cyangwa uninda, ntarye ku byera atarahumanuka. Kandi ukoze ku muntu wese cyangwa ku kintu cyose cyahumanijwe n’intumbi, cyangwa ku muntu uvuwemo n’intanga ze,

5 cyangwa ukoze ku gikururuka cyose cyamuhumanya, cyangwa ku muntu wamuhumanisha guhumana k’uburyo bwose,

6 ukoze ku bimeze bityo azaba ahumanye ageze nimugoroba, ntakarye ku byera ariko yiyuhagire.

7 Izuba nirirenga azaba ahumanutse abone kurya ku byera, kuko ari ibyokurya bye.

8 Intumbyi n’ikirīra ntakabirye ngo abyiyandurishe. Ndi Uwiteka.

9 “Ni cyo gituma bakwiriye kwitondera umurimo nabarindishije kugira ngo utabazanira icyaha, ukabicisha kuko bawononnye. Ndi Uwiteka ubeza.

Amategeko y’abatari abatambyi barya ku byera

10 “Utari uwo mu batambyi ntakarye ku cyera, umushyitsi wo mu nzu y’umutambyi cyangwa umukorerera ibihembo ntibakarye ku cyera.

11 Ariko umutambyi nagura umuntu ifeza, uwo ajye akiryaho, n’abavukiye mu rugo rwe bajye barya ku byokurya bye.

12 Kandi umukobwa w’umutambyi narongorwa n’utari uwo mu batambyi, ntakarye mu byera byatuwe bikererezwa.

13 Ariko umukobwa w’umutambyi niba ari umupfakazi, cyangwa yarasenzwe ntagire umwana, akaba igishubaziko agasubira mu nzu ya se nk’uko yari ari mu bwana bwe, ajye arya ku byokurya bya se, ariko ntihakagire utari uwo mu batambyi ubiryaho.

14 “Umuntu narya ku cyera atabizi, arihe umutambyi ikingana n’icyera yariye, yongereho igice cyacyo cya gatanu.

15 Kandi abatambyi ntibakonone ibyera byatuwe n’Abisirayeli, ibyo berereje Uwiteka

16 ngo babashyirisheho gukiranirwa kuzana urubanza nibarya ibyera byabo, kuko ndi Uwiteka ubeza.”

Inenge ziburisha amatungo gutambwa

17 Uwiteka abwira Mose ati

18 “Bwira Aroni n’abana be n’Abisirayeli bose uti: Umuntu wo mu nzu ya Isirayeli wese, cyangwa wo mu banyamahanga babasuhukiyemo uzatambira Uwiteka igitambo cyo koswa, naho waba umuhigo ahigura, cyangwa ari icyatambishwa n’umutima ukunze,

19 azende ikimasa cyangwa isekurume y’intama cyangwa iy’ihene kidafite inenge, kugira ngo yemerwe.

20 Ariko igifite inenge cyose ntimukagitambe, kuko kizababera igitambo kitakwemerwa.

21 Kandi umuntu wese natambira igitambo cy’uko ari amahoro ngo ahigure umuhigo, cyangwa agitambishwa n’umutima ukunze, naho cyaba icyo mu bushyo cyangwa icyo mu mikumbi gitungane rwose kibone kwemerwa, ntikikagire inenge kibaho.

22 Impumyi cyangwa ikivune cyangwa ikivuyeho urugingo, cyangwa ikirwaye ibisebe cyangwa ikirwaye ibisa n’ubuheri n’ibikoko ntimukabitambire Uwiteka, ntimukabigire ibitambo bitambirwa Uwiteka bigakongorerwa n’umuriro ku gicaniro.

23 Ikimasa cyangwa umwana w’intama gifite urugingo rw’ikirenga cyangwa rugufi, wemererwa kugitambishwa n’umutima ukunze, ariko ntikizemerwa ngo ugihiguze umuhigo.

24 Igifite amabya yahombanye cyangwa yamenetse, cyangwa yajanjaguritse cyangwa yashahuwe ntimukagitambire Uwiteka, ntimuzagenzereze mutyo mu gihugu cyanyu.

25 “No ku munyamahanga ntimukemere ikimeze gityo cyose, ngo mugitambe ho ibyokurya by’Imana yanyu, kuko ubusembwa bwabyo bubiriho, bifite inenge, ntibyababera ibitambo byemerwa.”

Andi mategeko y’ibitambo

26 Uwiteka abwira Mose ati

27 “Inka cyangwa intama cyangwa ihene nivuka ijye yonkeshwa iminsi irindwi, uhereye ku munsi wa munani izemerwa ko itambirwa Uwiteka igakongorwa n’umuriro.

28 Naho yaba inka cyangwa intama, ntimukazibagane n’izazo ku munsi umwe.

29 Kandi nimutambira Uwiteka igitambo cy’ishimwe, mujye mugitamba uburyo butuma mwemerwa.

30 Ku munsi cyatambiweho, abe ari wo mukirya, ntimukagire icyo musigaza ngo kirare. Ndi Uwiteka.

31 “Nuko mujye mwitondera amategeko yanjye muyumvire. Ndi Uwiteka.

32 Ntimugasuzuguze izina ryanjye ryera, kugira ngo nerezwe hagati mu Bisirayeli. Ndi Uwiteka ubeza,

33 wabakuriye mu gihugu cya Egiputa kuba Imana yanyu. Ndi Uwiteka.”

Iminsi mikuru y’Uwiteka

1 Uwiteka abwira Mose ati

2 “Bwira Abisirayeli uti: Iminsi mikuru y’Uwiteka mukwiriye kuranga ko ari iy’amateraniro yera, iyi ni yo minsi mikuru yanjye.

3 Mu minsi itandatu abe ari mo imirimo ijya ikorwa, ariko uwa karindwi ni isabato yo kuruhuka, n’uwo guterana kwera ntimukagire umurimo wose muwukoraho. Ni isabato y’Uwiteka yo kuziririzwa mu buturo bwanyu bwose.

4 “Iyi ni yo minsi mikuru y’Uwiteka, n’iyo guterana kwera mukwiriye kujya muranga mu bihe byayo byategetswe.

5 “Mu kwezi kwa mbere, ku munsi wako wa cumi n’ine nimugoroba, hajye habaho Pasika y’Uwiteka.

6 Ku munsi w’uko kwezi wa cumi n’itanu hatangiriraho iminsi mikuru y’imitsima itasembuwe, muzamara iminsi irindwi muyirya.

7 Ku munsi uyitangira mujye muteranira kuba iteraniro ryera, ntimukagire umurimo w’ubugaragu muwukoraho.

8 Muri iyo minsi uko ari irindwi mujye mutambira Uwiteka ibitambo bikongorwa n’umuriro, uwa karindwi ni uwo guterana kwera, ntimukagire umurimo w’ubugaragu muwukoraho.”

9 Uwiteka abwira Mose ati

10 “Bwira Abisirayeli uti: Nimumara kugera mu gihugu nzabaha mugasarura ibisarurwa byaho, muzajye muzanira umutambyi umuganda w’umuganura w’ibisarurwa byanyu,

11 na we awuzungurize imbere y’Uwiteka kugira ngo ubabere ituro ryemerwa, ku wa mbere w’isabato abe ari ho umutambyi awuzunguza.

12 Kandi ku munsi muzungurizaho uwo muganda, mujye muwutambiraho isekurume y’intama idafite inenge itaramara umwaka, ho igitambo cyo koserezwa Uwiteka.

13 Kandi ituro ry’ifu rituranwa na cyo, rijye riba ibice bya cumi bibiri bya efa y’ifu y’ingezi ivanzwe n’amavuta ya elayo, ribe ituro riturwa Uwiteka rigakongorerwa n’umuriro kuba impumuro nziza, ituro ry’ibyokunywa rituranwa na cyo rijye riba igice cya kane cya hini ya vino.

14 Ntimukagire umutsima murya cyangwa impeke zikaranze cyangwa amahundo mabisi, uwo munsi utarasohora ngo muganurire Imana yanyu. Iryo rizababere itegeko ridakuka mu bihe byanyu byose no mu buturo bwanyu bwose.

15 “Kandi mujye mubara iminsi muhereye kuri uwo munsi wa mbere w’isabato, ku munsi mwazaniyeho umuganda w’ituro ryo kuzunguzwa, mubare iminsi y’amasabato arindwi itagabanije.

16 Mubare iminsi mirongo itanu igeze ku munsi wa mbere w’isabato ya karindwi, maze muganurire Uwiteka ituro ry’umuganura wundi.

17 Mu buturo bwanyu mukuremo imitsima ibiri yo kuba ituro rijungujwe, ibe iy’ibice bya cumi bibiri bya efa y’ifu y’ingezi yotsanywa umusemburo, kugira ngo iganurirwe Uwiteka.

18 Mumurikane n’iyo mitsima abana b’intama barindwi badafite inenge bataramara umwaka, n’ikimasa cy’umusore n’amasekurume y’intama abiri, bibe ibitambo byoserezwa Uwiteka bitambanwe n’ituro ry’ifu n’iry’ibyokunywa yo kuri byo, bibe ibitambo bikongorwa n’umuriro by’umubabwe uhumurira Uwiteka neza.

19 Kandi mutambe n’isekurume y’ihene ho igitambo gitambirwa ibyaha, n’amasekurume y’intama abiri ataramara umwaka, ho ibitambo by’uko muri amahoro.

20 Umutambyi azizunguzanye na ya mitsima y’umuganura na ba bana b’intama bombi, bibe ituro rijungurijwe imbere y’Uwiteka, byerezwe Uwiteka, bibe iby’umutambyi.

21 Kuri uwo munsi mujye muranga ko ari umunsi mukuru ujye uba uwo guterana kwera, ntimukagire umurimo w’ubugaragu muwukoraho. Iryo rizababere itegeko ridakuka mu buturo bwanyu bwose no mu bihe byanyu byose.

22 “Kandi nimusarura ibisarurwa byo mu gihugu cyanyu, ntimuzasarure inkokora z’imirima yanyu zose, ntimuzatoragure ibisigaye guhumbwa, ahubwo mubisigire umukene n’umusuhuke w’umunyamahanga. Ndi Uwiteka Imana yanyu.”

23 Uwiteka abwira Mose ati

24 “Bwira Abisirayeli uti: Mu kwezi kwa karindwi ku munsi wako wa mbere, hajye hababeraho umunsi wo kuruhuka, ube uwo kubibukisha, muwurangishe kuvuza amahembe, muwuteraneho guterana kwera.

25 Ntimukagire umurimo w’ubugaragu muwukoraho, kandi mujye muwutambiraho Uwiteka igitambo gikongorwa n’umuriro.”

26 Uwiteka abwira Mose ati

27 “Ariko umunsi wa cumi w’uko kwezi kwa karindwi ni wo munsi w’impongano, ujye ubabera uwo guterana kwera, mujye muwibabazaho imitima, muwutambireho Uwiteka igitambo gikongorwa n’umuriro.

28 Ntimukagire umurimo wose mukora kuri uwo munsi w’impongano, muhongerererwaho imbere y’Uwiteka Imana yanyu.

29 Umuntu wese utazibabaza umutima kuri uwo munsi, azakurwe mu bwoko bwe.

30 Kandi umuntu wese uzakora umurimo wose kuri uwo munsi, nzamurimbura mukure mu bwoko bwe.

31 Ntimukagire umurimo wose muwukoraho. Iryo ribabere itegeko ridakuka mu bihe byanyu byose no mu buturo bwanyu bwose.

32 Ujye ubabera isabato yo kuruhuka mwibabaze imitima: mujye muziririza iyo sabato muhereye nimugoroba ku munsi w’uko kwezi wa cyenda, mugeze nimugoroba ku munsi wa cumi.”

33 Uwiteka abwira Mose ati

34 “Bwira Abisirayeli uti: Umunsi wa cumi n’itanu w’uko kwezi kwa karindwi, abe ari ho mutangirira kuziririza Uwiteka iminsi mikuru irindwi y’ingando.

35 Ku munsi uyitangira hajye habaho guterana kwera, ntihakagire umurimo w’ubugaragu muwukoraho.

36 Mumare iminsi irindwi mujya mutambira Uwiteka ibitambo bikongorwa n’umuriro, uwa munani ujye ubabera uwo guterana kwera, muwutambireho Uwiteka ibitambo bikongorwa n’umuriro, ube uwo guterana mwitonze. Ntimukagire umurimo w’ubugaragu muwukoraho.

37 “Iyo ni yo minsi mikuru y’Uwiteka mukwiriye kuranga ko ari iyo guterana kwera, ngo mujye muyitambiraho Uwiteka ibitambo bikongorwa n’umuriro, igitambo cyoswa n’ituro ry’ifu, n’igitambo kindi n’amaturo y’ibyokunywa, n’ituro ryose n’igitambo cyose ku munsi wacyo.

38 Ibyo ntibibakureho kuziririza amasabato y’Uwiteka no gutura amaturo yanyu, ayo muhiguza imihigo yose, n’ayo muturishwa Uwiteka yose n’imitima ikunze.

39 “Ariko muhereye kuri uwo munsi wa cumi n’itanu w’ukwezi kwa karindwi, mumaze gusarura imyaka yo mu gihugu cyanyu, mujye muziririza iminsi mikuru irindwi y’Uwiteka, uyitangira ube uwo kuruhuka, n’uwa munani ube uwo kuruhuka.

40 Ku munsi uyitangira mujye mwenda imbuto z’ibiti byiza n’amashami y’imikindo, n’amashami y’ibiti bisagambye binini, n’ingemwe z’imikinga yo ku migezi, mumare iminsi irindwi munezererwe imbere y’Uwiteka Imana yanyu.

41 Uko umwaka utashye mujye muziriririza Uwiteka mutyo iminsi mikuru irindwi. Iryo ribabere itegeko ridakuka mu bihe byanyu byose, mujye muziririza iyo minsi mikuru mu kwezi kwa karindwi.

42 Mujye mumara iminsi irindwi muri mu ngando, Abisirayeli ba kavukire bose babe mu ngando,

43 kugira ngo ab’ibihe byanyu byose bamenye yuko nabesheje Abisirayeli mu ngando ubwo nabakuraga mu gihugu cya Egiputa. Ndi Uwiteka Imana yanyu.”

44 Mose abwira Abisirayeli iminsi mikuru y’Uwiteka iyo ari yo.

Itegeko ry’amatabaza yo mu ihema

1 Uwiteka abwira Mose ati

2 “Tegeka Abisirayeli bakuzanire amavuta aboneye ya elayo zasekuwe ya cya gitereko, kugira ngo bitume iryo tabaza rihora ryaka.

3 Inyuma ya wa mwenda ukingiriza Ibihamya wo mu ihema ry’ibonaniro, abe ari ho Aroni ajya aritunganiriza iminsi yose kugira ngo ryake imbere y’Uwiteka, rihere nimugoroba rigeze mu gitondo. Iryo rizababere itegeko ridakuka mu bihe byanyu byose.

4 Ajye atunganiriza amatabaza kuri icyo gitereko cyacuzwe mu izahabu nziza, kugira ngo ahore yakira imbere y’Uwiteka.

Iry’imitsima yo guterekwa imbere y’Uwiteka

5 “Kandi wende ifu y’ingezi, uyivugemo udutsima cumi na tubiri utwose, ibice bya cumi bibiri bya efa bivugwemo agatsima kamwe bityo bityo.

6 Udutereke ibirundo bibiri kuri ya meza y’izahabu nziza imbere y’Uwiteka, ikirundo kimwe kibemo dutandatu.

7 Ku kirundo cyose ugereke umubavu uboneye, ube kuri iyo mitsima ari urwibutso, ari ituro ryo guturwa Uwiteka rigakongorwa n’umuriro.

8 Uko isabato itashye, ajye ayitereka imbere y’Uwiteka mu butereko bwayo abikorera Abisirayeli, bibe isezerano ritazashira.

9 Kandi iyo mitsima ijye iba iya Aroni n’abana be, bajye bayirira ahantu hera. Itegeko ritazakuka ritegetse ko imubera iyera cyane mu maturo n’ibitambo bitambirwa Uwiteka, bigakongorwa n’umuriro.”

Urubanza rw’uwavumye izina ry’Uwiteka

10 Umuhungu w’Umwisirayelikazi yabyaranye n’Umunyegiputa, yari yaravanyeyo n’Abisirayeli, atonganira mu ngando n’Umwisirayeli.

11 Uwo muhungu w’Umwisirayelikazi atuka rya Zina ararivuma, bamuzanira Mose. Nyina yitwa Shelomiti mwene Diburi, wo mu muryango wa Dani.

12 Bamukingiranira kugira ngo bageze igihe babwirirwa ibyo Uwiteka yategeka.

13 Uwiteka abwira Mose ati

14 “Jyana uwamvumye inyuma y’ingando, abamwumvise bose bamushyire ibiganza ku mutwe, iteraniro ryose rimwicishe amabuye.

15 Kandi ubwire Abisirayeli uti ‘Uzavuma Imana ye wese azagibwaho n’icyaha cye.

16 Uzatuka izina ry’Uwiteka ntakabure kwicwa, iteraniro ryose ntirikabure kumwicisha amabuye naho yaba umunyamahanga cyangwa kavukire, natuka izina ry’Uwiteka azicwe.

17 “ ‘Uzakubita umuntu akamwica ntakabure kwicwa.

18 Uzakubita itungo akaryica aririhe, ubugingo burihwe ho ubundi.

19 “ ‘Umuntu natera mugenzi we inenge, yiturwe nk’ibyo yagiriye undi.

20 Kuvuna igufwa guhorerwe ukundi, ijisho rihorerwe irindi, iryinyo rihorerwe irindi. Uko yateye undi muntu inenge abe ari ko yiturwa.

21 Uwishe itungo aririhe, uwishe umuntu ahōrwe.

22 Kavukire n’umunyamahanga mujye mubasangiza itegeko rimwe, kuko ndi Uwiteka Imana yanyu.’ ”

23 Mose ategeka Abisirayeli, bajyana inyuma y’ingando uwavumye Uwiteka, bamwicisha amabuye. Abisirayeli bagenza uko Uwiteka yategetse Mose.

Umwaka wa karindwi wo kuraza ihinga

1 Uwiteka abwirira Mose ku musozi wa Sinayi ati

2 “Bwira Abisirayeli uti: Nimumara kugera mu gihugu nzabaha, icyo gihugu kizajye kiziriririza Uwiteka isabato.

3 Uzajye ubiba mu murima wawe mu myaka itandatu, kandi mu myaka itandatu uzajye wanganya amahage y’imizabibu yawe, kandi abe ari mo usarura imyaka yabyo.

4 Ariko umwaka wa karindwi uzajye uba isabato yo kuraza igihugu ihinga yo kuziriririzwa Uwiteka, ntukawubibemo ku murima wawe, ntukawanganyemo amahage y’imizabibu yawe.

5 Cyimeza ntuzayisarure, inzabibu zo ku muzabibu wawe utogoshwe na zo ntuzazisarure, uwo mwaka ujye uba uwo kuraza igihugu ihinga.

6 Cyimeza y’igihugu yo muri uwo mwaka w’isabato, ijye ibabera ibyokurya wowe n’umugaragu wawe n’umuja wawe, n’umukozi wawe ukorera ibihembo n’umunyamahanga ugusuhukiyeho,

7 n’amatungo yawe n’inyamaswa zo mu gihugu cyawe. Ibyo byose cyimeza yacyo ijye ibibera ibyokurya.

Umwaka wa mirongo itanu wa yubile

8 “Kandi ujye ubara amasabato y’imyaka arindwi, imyaka irindwi karindwi, iminsi uzamara izabe amasabato arindwi y’imyaka, ari yo myaka mirongo ine n’icyenda.

9 Maze ku munsi wa cumi w’ukwezi kwa karindwi uzajye uzerereza ihembe barivuze ijwi rirenga, ku munsi w’impongano abe ari ho uzerereza ihembe mu gihugu cyanyu cyose.

10 Mujye mweza umwaka wa mirongo itanu mu gihugu cyose, murangire abo muri cyo bose umudendezo. Uwo mwaka ujye ubabera uwa yubile, muri wo mujye musubiza umuntu wese muri gakondo ye, kandi umuntu wese asubire mu muryango we.

11 Uwo mwaka wa mirongo itanu uzababere uwa yubile ntimukawubibemo, ntimukawusaruremo cyimeza cyangwa imbuto z’imizabibu itogoshwe.

12 Kuko ari umwaka wa yubile ujye ubabera uwera, mujye murya cyimeza yo muri wo muyisoromye.

13 “Muri uwo mwaka wa yubile, mujye musubiza umuntu wese muri gakondo ye.

14 Kandi nugira icyo ugurisha mugenzi wawe cyangwa nugira icyo ugura kuri we, ntimukariganyane.

15 Uko imyaka ingana ikurikiye uwa yubile, abe ari ko ugura kuri mugenzi wawe, na we akugurishe nk’uko imyaka y’amasaruro ingana.

16 Uko ubwinshi bw’iyo myaka bungana, abe ari ko wungura igiciro, kandi uko ubuke bw’imyaka bungana, abe ari ko ugitubya, kuko umubare w’amasaruro ari wo akugurisha.

17 Ntimukariganyane, ahubwo mutinye Imana yanyu, kuko ndi Uwiteka Imana yanyu.

18 “Ni cyo gituma mukwiriye kumvira amategeko yanjye, no kwitondera amateka yanjye mukayumvira, nuko muzaba mu gihugu amahoro.

19 Kandi ubutaka bwacyo buzeramo imyaka muyihage, mube muri cyo amahoro.

20 “Ariko nimuvuga muti ‘Tuzajya dutungwa n’iki mu mwaka wa karindwi, ko tutazabiba ntidusarure?’

21 Nuko mu mwaka wa gatandatu nzajya mboherereza umugisha ntanga, ubutaka bubereremo uburumbuke bubatunge imyaka itatu.

22 Kandi ku mwaka wa munani muzajye mubiba murye ibigugu, mutarageza ku wa cyenda ngo musarure muzajya murya ibigugu.

23 “Ubutaka ntibukagurwe ngo bukunguranywe, kuko ari jye nyirabwo namwe mukaba abasuhuke bansuhukiyeho.

24 “Mu gihugu cya gakondo yanyu cyose, muzajye mwemera ko ubutaka bucungurwa n’uwari nyirabwo.

25 “Mwene wanyu nakena akagura kuri gakondo ye, umucunguzi urushijeho kuba bugufi bwe aze acungure icyo mwene wabo yaguze.

26 Umuntu nabura umucunguzi, akaba ahindutse umutunzi, akabona icyo kwicungurira,

27 abare imyaka gakondo iyo yaguriwemo, asubize uwayiguze igisigaye ku giciro cyayo, abone uko asubira muri gakondo ye.

28 Ariko natabasha kuyicungurira, iyo yaguze izagumanwe n’uwayiguze ageze ku mwaka wa yubile, maze izakomōrwe n’uwo mwaka wa yubile, abone uko asubira muri gakondo ye.

29 “Umuntu nagura inzu ye iri mu mudugudu ugoswe n’inkike z’amabuye, yemererwa kuyicungura umwaka utagabanije utarashira, uwo mwaka utagabanije utarashira, yashaka yayicungura.

30 Ariko nidacungurwa umwaka utagabanije utarashira, iyo nzu iri mu mudugudu ugoswe n’inkike izabe ikunguranijwe n’uwayiguze ibe iye mu bihe byabo byose, ntizakomōrwe n’umwaka wa yubile.

31 Ariko amazu yo mu mihana itagoswe n’inkike, azahwanye n’imirima y’imusozi yacungurwa, kandi azakomorwe n’umwaka wa yubile.

32 Ariko imidugudu y’Abalewi si ko imeze: amazu yo mu midugudu ya gakondo y’Abalewi bemererwa kuyacungura igihe cyose.

33 Umwe mu Balewi nadacungura inzu, iyo nzu yaguzwe yo mu mudugudu wa gakondo ye izakomōrwe n’umwaka wa yubile, kuko amazu yo mu midugudu y’Abalewi ari gakondo yabo mu Bisirayeli.

34 Ariko imirima igose imidugudu y’Abalewi ntizagurwa, kuko ari gakondo yabo y’iteka ryose.

35 “Mwene wanyu nakena akananirizwa gukora n’intege nke imbere yawe, ujye umufasha, mubane nk’umunyamahanga n’umusuhuke ugusuhukiyeho.

36 Ntukamwake inyungu cyangwa ibirenze, ahubwo utinye Imana yawe, kugira ngo mwene wanyu abone uko abana nawe.

37 Ntukamuguririze ifeza zawe kumwaka inyungu, cyangwa ibyokurya byawe ngo uzamwake ibirenze.

38 Ndi Uwiteka Imana yanyu, yabakuriye mu gihugu cya Egiputa kubaha igihugu cy’i Kanāni, nkababera Imana.

39 “Kandi mwene wanyu nakenera imbere yawe akigura nawe, ntukamukoreshe nk’imbata,

40 ahubwo abane nawe nk’umukozi wawe ukorera ibihembo cyangwa nk’umusuhuke, agukorere ageze ku mwaka wa yubile.

41 Uwo mwaka uzamukomorane n’abana be, asubire mu muryango we no muri gakondo ya ba sekuruza.

42 Kuko abo ari imbata zanjye nakuye mu gihugu cya Egiputa, ntibakagurwe ngo babe imbata.

43 Kandi ntukamutwaze igitugu, ahubwo utinye Imana yawe.

44 Ariko imbata zawe z’abagabo n’abagore uzagira, zijye ziva mu mahanga akugose, abe ari yo mujya muziguramo.

45 Kandi abasuhuke babasuhukiyemo n’urubyaro rwabo ruri muri mwe, babyariye mu gihugu cyanyu, na bo mwabaguramo imbata zikaba gakondo yanyu.

46 Muzazirage n’abana banyu babazungura zibe gakondo yabo, muzakomeze kuzigira imbata iteka. Ariko bene wanyu Abisirayeli ntimukabatwaze igitugu.

47 “Kandi umunyamahanga cyangwa umusuhuke ugusuhukiyeho nahinduka umukire, mwene wanyu agakenera imbere ye, akigura n’uwo munyamahanga cyangwa umusuhuke ugusukiyeho, cyangwa n’uwo mu muryango we.

48 Amaze kugurwa yacungurwa, umwe muri bene se yamucungura,

49 cyangwa se wabo cyangwa mwene se wabo, cyangwa mwene wabo wa bugufi wese yamucungura, cyangwa na we ubwe yahinduka umukire yakwicungura.

50 Azabarire imyaka uwamuguze ahereye ku mwaka yiguriye na we ageze ku mwaka wa yubile, igiciro kimucunguza kizahwane n’umubare w’iyo myaka, igiciro cyayo gicirwe nk’uko ibihembo by’umukozi biri.

51 Niba imyaka isigaye ari myinshi, uko ingana abe ari ko asubiza igiciro kimucunguza kivuye mu biguzi yaguzwe.

52 Niba imyaka yo kugeza ku wa yubile hasigaye mike ayibarire uwamuguze, uko iyo myaka ingana abe ari ko amusubiza igiciro kimucunguza.

53 Abane na we ameze nk’umukozi ukorera ibihembo by’umwaka, ntakamutwarize igitugu imbere yawe.

54 Kandi nadacungurwa na kimwe muri ibyo, umwaka wa yubile uzamukomorane n’abana be.

55 Kuko Abisirayeli ari imbata zanjye ubwanjye, ni imbata zanjye nakuye mu gihugu cya Egiputa. Ndi Uwiteka Imana yanyu.

Andi mategeko y’Imana

1 “Ntimukareme ibigirwamana by’ubusa, ntimugashinge igishushanyo kibajwe cyangwa inkingi y’amabuye, kandi ikibuye cyabajweho ibishushanyo ntimukagishyirire mu gihugu cyanyu, kugira ngo mwikubite imbere yacyo, kuko ndi Uwiteka Imana yanyu.

2 Mujye muziririza amasabato yanjye, mwubahe Ahera hanjye. Ndi Uwiteka.

Ibyo Imana isezeranya Abisirayeli nibayumvira

3 “Nimuhora mwumvira amategeko yanjye, mukitondera ibyo nategetse mukabyumvira,

4 nzajya mbavubira imvura mu bihe byayo, ubutaka buzajya bwera imyaka yabwo, ibiti byo mu mirima bizajya byera imbuto zabyo.

5 Ihura ryanyu rizageza mu isarura ry’inzabibu, iryo sarura rizageza mu ibiba. Muzajya murya ibyokurya byanyu muhage, mube mu gihugu cyanyu amahoro.

6 “Kandi nzaha igihugu kugira amahoro, muzaryama ari nta wubateye ubwoba, kandi nzamaraho inyamaswa z’inkazi, kandi inkota ntizanyura mu gihugu cyanyu.

7 Muzirukana ababisha banyu, bagushirizwe n’inkota imbere yanyu.

8 Abatanu muri mwe bazirukana ijana, ijana muri mwe bazirukana abantu inzovu, ababisha banyu bazagushirizwa n’inkota imbere yanyu.

9 Nzabitaho mbororotse mbagwize, nkomeze isezerano ryanjye namwe.

10 Muzarya ibigugu bya kera, mudahe ibigugu kugira ngo mubone aho muhunika ibishya.

11 Nanjye nzashyira ubuturo bwanjye hagati muri mwe, umutima wanjye ntuzabanga.

12 Nzagendera hagati muri mwe mbe Imana yanyu, namwe mube ubwoko bwanjye.

13 Ndi Uwiteka Imana yanyu yabakuriye mu gihugu cya Egiputa kugira ngo mutaba abaretwa babo, nabatuye umutwaro wabahetamishagambagendesha mwemye.

Imana ibaburira nibatayumvira

14 “Ariko nimutanyumvira ntimwitondere ayo mategeko yose,

15 kandi nimwanga amategeko yanjye, imitima yanyu ikanga amateka yanjye urunuka, bigatuma mutitondera amategeko yanjye yose ahubwo mukica isezerano ryanjye,

16 nanjye nzabagenza ntya: nzategeka ibiteye ubwoba ko bibatera, urusogobero n’ubuganga bizabamaramo amaso, byonze imitima yanyu. Muzabibira ubusa kuko ababisha banyu ari bo bazabirya.

17 Kandi nzahoza igitsure cyanjye kuri mwe, muzaneshwa n’ababisha banyu, muzatwarwa n’abanzi banyu, muzahunga ari nta wubirukana.

18 “Ibyo nibidatuma munyumvira, nzongera karindwi kubahanira ibyaha byanyu.

19 Nzacogoza kwihimbaza mwihimbariza amaboko yanyu, nzahindura ijuru ry’iwanyu nk’icyuma, n’ubutaka bwanyu nk’imiringa.

20 Amaboko yanyu azapfa ubusa kuko ubutaka bwanyu butazera imyaka yabwo, ibiti byo mu gihugu bitazera imbuto zabyo.

21 “Kandi nimukomeza kunyuranya nanjye mukanga kunyumvira, nzongera kandi karindwi kubateza ibyago bihwanye n’ibyaha byanyu.

22 Nzabaterereza inyamaswa zo mu ishyamba zibanyage abana banyu, zirimbure amatungo yanyu zibatubye, inzira zanyu zisibe.

23 “Ibyo nibidatuma mwihana mukampindukirira, ahubwo mugakomeza kunyuranya nanjye,

24 nuko nanjye nzanyuranya namwe, kandi ubwanjye nzabakubita karindwi mbahora ibyaha byanyu.

25 Nzabaterereza inkota ibahora kwica isezerano ryanjye, muteranirizwe mu midugudu yanyu maze mboherezemo mugiga, mugabizwe ababisha banyu.

26 Nimvuna inkoni mwishingikirije ni yo mutsima wanyu, abagore cumi bazajya bokereza imitsima yanyu mu cyokezo kimwe bayibagerere, murye itabahagije.

27 “Ibyo byose nibidatuma munyumvira ahubwo mukanyuranya nanjye,

28 nuko rero nanjye nzanyuranya namwe mfite umujinya mwinshi, mbahanire ibyaha byanyu karindwi.

29 Muzarya inyama z’abahungu banyu n’iz’abakobwa banyu, muzazirya.

30 Kandi nzatsemba amasengero yanyu yo mu mpinga z’imisozi, nzatema nce ibishushanyo byanyu bishinze byerejwe izuba, nzajugunya intumbi zanyu ku bimene by’ibigirwamana byanyu, umutima wanjye uzabanga urunuka.

31 Nzahindura imidugudu yanyu imisaka, ahera hanyu nzahahindura amatongo, sinzahumurirwa n’impumuro y’ibyo munyosereza.

32 Nzahindura igihugu cyanyu amatongo, bitangaze ababisha banyu bagituyemo.

33 Namwe nzabatataniriza mu mahanga mbakurikirane nkuye inkota, igihugu cyanyu kizaba amatongo, imidugudu yanyu izaba imisaka.

34 Icyo gihe igihugu kizabona kwishimira amasabato yacyo kikiri amatongo, namwe mukiri mu gihugu cy’ababisha banyu. Ubwo ni bwo igihugu kizaruhuka, cyishimira amasabato yacyo.

35 Kikiri amatongo kizaruhuka, kuruhuka kitajyaga kiruhuka mukikibamo.

36 “Abarokotse muri mwe nzabaterereza gukukira imitima mu bihugu by’ababisha babo, bazakangwa n’ikibabi kijyanwa n’umuyaga, bahunge nk’uko umuntu ahunga inkota, bazagwa ari nta wubirukanye.

37 Bazagwana hejuru nk’abahunga inkota ari nta wubirukanye, ntimuzashobora guhagarara ababisha banyu imbere.

38 Muzarimbukira mu mahanga, igihugu cy’ababisha banyu kizabamara.

39 Abarokotse muri mwe bazasogobererezwa no gukiranirwa kwabo mu bihugu by’ababisha banyu, no gukiranirwa kwa ba sekuruza kuzatuma basogobera nka bo.

Nibahanishwa n’ibyo bihano, Imana izibuka isezerano ryayo

40 “Bazavuga gukiranirwa kwabo n’ukwa ba sekuruza, ni ko bicumuro bancumuyeho, bemere yuko kunyuranya nanjye kwabo

41 ari ko kwatumye nanjye nyuranya na bo, nkabazana mu gihugu cy’ababisha babo. Icyo gihe imitima yabo yanduye nk’imibiri itakebwe niyicisha bugufi, bakemeresha imitima ikunze ibihano byazanywe no gukiranirwa kwabo,

42 ni bwo nanjye nzibuka isezerano nasezeranye na Yakobo n’iryo nasezeranye na Isaka, n’iryo nasezeranye na Aburahamu na we nzaryibuka, kandi igihugu na cyo nzacyibuka.

43 Kandi igihugu bazaba bakiretse, cyishimire amasabato yacyo kikiri amatongo batakikirimo, na bo bazemeresha imitima ikunze ibihano byazanywe no gukiranirwa kwabo kuko banze amateka yanjye, imitima yabo ikanga urunuka amategeko yanjye.

44 Ariko nubwo bimeze bityo, sinzabata nibaba mu gihugu cy’ababisha babo, kandi sinzabanga urunuka rwatuma mbarimbura pe, nkica isezerano ryanjye na bo, kuko ndi Uwiteka Imana yabo.

45 Ahubwo nzabibukira isezerano nasezeranye na ba sekuruza, nakuriye mu gihugu cya Egiputa imbere y’abanyamahanga kugira ngo mbe Imana yabo. Ndi Uwiteka.”

46 Ayo ni yo mategeko n’amateka n’ibyategetswe, Uwiteka yashyize hagati ye n’Abisirayeli, abitegekeye ku musozi wa Sinayi mu kanwa ka Mose.

Amategeko y’imihigo n’ayo gucungura ibyahonzwe

1 Uwiteka abwira Mose ati

2 “Bwira Abisirayeli uti: Umuntu nahigura umuhigo, niba ari uwo guhonga abantu, bazaba ab’Uwiteka, bacunguzwe igiciro uzacira.

3 Umugabo uhereye ku myaka makumyabiri avutse, akageza ku myaka mirongo itandatu, ujye umucira shekeli z’ifeza mirongo itanu, zigezwe ku y’Ahera.

4 “Umukobwa cyangwa umugore ujye umucira shekeli mirongo itatu.

5 “Umuhungu uhereye ku myaka itanu akageza ku myaka makumyabiri ujye umucira shekeli makumyabiri, umukobwa ujye umucira icumi.

6 “Umuhungu uhereye ku kwezi kumwe akageza ku myaka itanu ujye umucira shekeli z’ifeza eshanu, umukobwa ujye umucira shekeli z’ifeza eshatu.

7 “Umugabo usagije imyaka mirongo itandatu ujye umucira shekeli cumi n’eshanu, umugore ujye umucira shekeli cumi.

8 “Ariko niba uwahize ari umukene ntabashe kubona izo waciriye ajye ashyirwa umutambyi, uwo mutambyi amucirire igiciro, acire igiciro gihwanye n’ibyo uwahize ashobora gutanga.

9 “Niba ari itungo yahize ryo mu moko batambira Uwiteka, iryo muri ayo moko ryose umuntu ahaye Uwiteka rizaba iryera.

10 Ntakarihindure, ntakarigurane iryiza mu cyimbo cy’iribi cyangwa iribi mu cyimbo cy’iryiza, yagurana itungo irindi, iryo yahize n’ingurane yaryo yombi azaba ayera.

11 Kandi niba yahize itungo rizira cyangwa inyamaswa izira, icyo badatambira Uwiteka agishyire umutambyi,

12 uwo mutambyi agicire igiciro gihwanye n’ubwiza cyangwa n’ububi bwacyo, igiciro umutambyi agiciriye abe ari cyo kiba igiciro cyacyo.

13 Ariko uwagihize nashaka kucyicungurira, agereke ku giciro uciriye kucyicungurira, agereke ku giciro uciriye igice cyacyo cya gatanu.

14 “Kandi umuntu niyereza Uwiteka inzu ye, umutambyi ayicire igiciro gihwanye n’ubwiza cyangwa n’ububi bwayo, igiciro umutambyi ayiciriye abe ari cyo gihama.

15 Kandi uwayejeje nashaka kuyicungurira, agereke ku giciro waciriye igice cyacyo cya gatanu, ibone kuba iye.

16 “Kandi umuntu niyereza Uwiteka igice cy’umurima wo muri gakondo ye, igiciro uzacira kizatangwe n’ubwinshi bw’imbuto zibibwamo, urugero rwa homeru rw’imbuto za sayiri rucirwe shekeli z’ifeza mirongo itanu.

17 Niyereza Uwiteka umurima we ahereye ku mwaka wa yubile, icyo giciro uciriye gihame.

18 Ariko namwereza umurima we hanyuma y’uwo mwaka wa yubile, umutambyi ahabwe ibiguzi n’umubare w’imyaka isigaye hagataha undi mwaka wa yubile, nuko ucire igiciro kigabanutse.

19 Kandi uwereje Uwiteka umurima nashaka kuwicungurira, agereke ku giciro waciriye igice cyacyo cya gatanu, ubone kuba uwe bwite.

20 Ariko nadashaka kwicungurira uwo murima, cyangwa naba awugurishije undi, ntiwacungurwa ukundi,

21 ahubwo uwo murima nukomōrwa n’umwaka wa yubile, uzaba uwera w’Uwiteka nk’uwahonzwe, uzabe gakondo y’umutambyi.

22 “Kandi umuntu niyereza Uwiteka umurima yaguze atari uwo muri gakondo ye,

23 umutambyi amucirire igiciro gitangwa n’umubare w’imyaka isigaye hagataha uwa yubile, atange kuri uwo munsi igiciro waciriye nk’icyerejwe Uwiteka.

24 Kandi mu mwaka wa yubile, uzasubiranwe n’uwo yawuguzeho, nyiri gakondo y’uwo murima.

25 “Kandi igiciro cyose uzajya ucira kijye kiba shekeli zigezwe ku y’Ahera: gera makumyabiri zibe shekeli imwe.

26 “Keretse uburiza bw’amatungo busanzwe ari ubw’Uwiteka kuko ari uburiza, ntihakagire umuntu ubweza naho bwaba ubw’inka cyangwa ubw’intama, ni ubw’Uwiteka.

27 Nibuba ubw’itungo rizira, abucunguze igiciro uzacira, akigeretseho igice cyacyo cya gatanu. Niridacungurwa, rigurwe igiciro uciriye.

28 “Ariko ituro umuntu atura Uwiteka burundu mu byo afite byose, naho ari umuntu cyangwa itungo cyangwa umurima wo muri gakondo ye, ntihakagire ituro bene iryo rigurwa cyangwa ricungurwa, ituro ry’impezi nk’iryo ni iryera cyane ry’Uwiteka.

29 Ntihakagire umuntu utuwe burundu ucungurwa, ahubwo akwiriye gupfa.

30 “Mu bimeze mu butaka byose, naho yaba imyaka cyangwa imbuto z’ibiti, kimwe mu icumi ni icy’Uwiteka. Ni icyera cy’Uwiteka.

31 Umuntu nashaka kwicungurira icyo muri kimwe mu icumi akwiriye gutanga, akigerekeho igice cyacyo cya gatanu.

32 Kimwe mu icumi cyo mu mashyo yose cyangwa imikumbi yose, muzinyura munsi y’inkoni bazibarisha zose, imwe mu icumi ijye iba iyera y’Uwiteka.

33 Umuntu ntakayitegereze ko ari nziza cyangwa ko ari mbi ntakayigurane indi, nayigurana, iyo n’ingurane yayo zombi zizabe izera kandi ntigacungurwe.”

34 Ayo ni yo mategeko Uwiteka yategekeye Mose ku musozi wa Sinayi, ngo ayabwire Abisirayeli.